Eğitim dünyasında, deneysel öğrenme metodu olan “simülasyonun” oldukça eski ve başarılı bir geçmişi vardır. Sağlık, havacılık ve askeri alanlarda yapılan eğitimlerde 100 yılı aşkın zamandır kullanılmaktadır. Bu tür simülasyonların hazırlanması çok yüksek maliyetlere mal olduğundan, uzun yıllar diğer eğitim alanlarında pek fazla kullanılma olanağı bulunamamıştır. Ancak son yıllardaki teknolojik gelişmeler ve maliyetlerdeki düşüşler çok daha fazla alanda simülasyonların kullanımına olanak tanımıştır. Bu alanlardan biri de çalışanların yetkinliklerin geliştirilmesi alanıdır.

(Fotoğraf 1910 yılında Fransa da çekilmiş ilk pilot simülasyonudur)

Simülasyon destekli eğitim programlarının neden daha çok işe yaradığını anlayabilmek için, yetişkin eğitiminin prensiplerini ⁽¹⁾ irdelemekte yarar olacaktır; 

1. Öğrenenin öğrenmekteki amacı

Formel eğitim hayatı boyunca eğitimin odağı Ne sorusuna cevap vermektir [içerik]. Hâlbuki yetişkin birinin amacı, bunun daha ötesine gidip Neden [öğrenmenin amacı] ve Nasıl [eğitim süreci] sorularının da cevaplarını bulmaktır. Neden sorusunun cevabı öğrenen için uygun olmalıdır. Nasıl sorusunun cevabı ise, öğreneni de sürecin içine alan, aktif olarak yaparak durumu idrak etmesini sağlayan bir yöntem olmalıdır. Simülasyonlar öğreneni gerçek iş dünyası problemleri ile karşı karşıya getirmektedir. Yani kendi yaşadıkları ile doğrudan bir ilişki söz konusudur. Öğrenme sürecinde yaşadıkları, eğitim konusunu ve amacını daha iyi bir şekilde kavramasına ve bu deneyimini gerçek hayata taşımasına yardımcı olmaktadır.  

2. Öğrenmenin konsepti

Formel eğitim süreci boyunca ders/sınıf, geçme/kalma gibi derecelendirme söz konusudur ve anne, baba gibi aile bireylerine karşı kendilerini sorumlu hissetmek mevzu bahistir. Hâlbuki yetişkin biri artık otonomdur ve sadece kendine karşı sorumludur. Öğrenci öğretmeni, kendine bilgi aktaran, kendini sınavdan geçiren veya bırakan kişi olarak görmekte iken, yetişkin öğrenen ise eğitimciyi bilgi ve tecrübesinden faydalanılacak kişi olarak görmektedir. Eğer Ne ve Neden sorularının cevaplarını da kendine uygun buldu ise artık bu kişi daha fazlası için talep edecektir. Simülasyonlar bu konuda da çok uygun bir yöntemdir. Katılımcının süreç içerisinde alacağı kararlar için, takım arkadaşları dışında, ebeveyn, öğretmen gibi diğerlerinin onayını alması gerekmemektedir. Doğal olarak da aldığı kararların sonuçlarına katlanacaktır. Simülasyon kurgusuna bağlı olarak bu sonuçların başarısı ya da başarısızlığı izafi olacaktır. İşin güzel yanı, birçok simülasyonlu eğitimimizden çıkan sonuç, en başarısız takımların eğitimden en yüksek katkıyı elde ettiğidir. Çünkü seminer sonunda bu takımlar “biz ne hatalar yaptık?” diye kendilerini sorgulamak zorunda hissetmektedirler. 

3. Öğrenenin daha önceki tecrübesi

Farklı tecrübelerden gelen katılımcıların olduğu eğitimlerde tecrübelerin paylaşımı eğitim programını zenginleştirmektedir. Grup içi tartışmalar, konunun daha derinine anlaşılmasına ve yeni fikirler elde edilmesine yardımcı olur. Ancak bazen tecrübe önyargılı davranılmasına da neden olabilir. Bu durumda eğitimcinin, bir öğretmenden çok, amaca ulaşmak için süreci yöneten bir lider olarak davranması gerekir. Yanlış bir ön yargıyı düzelten en iyi yöntem, simülasyonda alınacak bir başarısızlıktır.      

4. Öğrenmeye hazır olma ve motivasyon

Klasik öğrencinin amacı dersi geçmek iken, yetişkin birinin öğrenmedeki amacı öğrendiklerini iş yaşamına taşımak ve iş becerilerini geliştirmektir. Simülasyonlu eğitimlerde katılımcıların yüksek motivasyonu, çalışmalar sırasında gösterdikleri heveste kolayca görülmektedir. Bu tür eğitimlerde çok uzun saatlere kadar çalışanları görmek hiç şaşırtıcı olmamaktadır. Sürecin hoş ve üretken olması onların coşkuyla çaba göstermesine neden olmaktadır. Simülasyonlu eğitimlerinin birçoğunun ortak noktaları şunlardır:

• Öğrenme

• Öğrendiğini Uygulama

• Uyguladığının Sonucunu Alma

• Alınan Sonuçları Rekabet Ortamında Kıyaslama

 “Duyarım Unuturum… Görürüm Hatırlarım… Yaparım Bilirim…” Confucius MÖ 450

 ^{(1) Malcolm Knowles – The Adult Learner (1998)}

 İstanbul, Şubat 2008

Halim Hanyaloğlu